Jak rozpoznać niedobór składników odżywczych u dziecka?

Jak rozpoznać niedobór składników odżywczych u dziecka?

Niedobór składników odżywczych może mieć niezwykle negatywny wpływ na sprawność psychiczną i fizyczną. Ich znaczenie jest wręcz kluczowe w procesie dorastania, kiedy to maluch rozwija się poznawczo i buduje swoją osobowość.

Mówiąc o składnikach odżywczych mamy na myśli wszelkie substancje chemiczne, które dostarczane są do organizmu wraz z pokarmem. W tej szerokiej grupie wymienia się białka, węglowodany, tłuszcze, wodę, sole mineralne i witaminy. Każda z tych grup jest niezbędna dla prawidłowego funkcjonowania organizmu.

Co jednak, gdy jakaś grupa jest pomijana? Jakie jest ryzyko powstających niedoborów i co z nich wynika? Jakie są niedobór witamin objawy i które z nich powinny nas zaalarmować?

Objawy niedoborów

Objawy niedoborów uzależnione są od składników odżywczych, których brakuje w diecie dziecka. Zapoznaj się z poniższymi witaminami i minerałami, których niedobór jest zdecydowanie najpopularniejszy, a objawy są najbardziej charakterystyczne.

  • witaminy z grupy B (głównie witaminy B12[2]) – drażliwość, brak koncentracji, nawracające bóle głowy, zaburzenia czucia i zmiany skórne, przypominające alergie. Witamina B ma kluczowe znaczenie w funkcjonowaniu układu nerwowego, wpływając m.in. na produkcję czerwonych krwinek. Dlatego też jej niedobór może powodować zmęczenie, apatię i brak wigoru.
  • witamina C – spadek odporności, częste infekcje i przeziębienia, złe gojenie się ran, bóle stawów, krwawienie dziąseł. Witamina C jest głównym źródłem budowania odporności i doskonale neutralizuje pojawiające się drobnoustroje. Jeśli Twoje dziecko choruje przez cały rok – najpewniej cierpi na jej niedobór.
  • cynk – wypadające włosy, łamliwe paznokcie, suchość w ustach i nadmierne pragnienie, zaburzenia smaku, powodujące że maluch staje się niejadkiem. Cynk, również jak witamina C wpływa na odpornośc organizmu.
  • potas – skurcze, bóle nóg i rąk, kłopoty trawienne. Potas wspiera gospodarkę elektrolitową, stanowiąc za podstawę gospodarki wodnej.
  • jod – brak energii, zmęczenie, przybieranie na wadze, skóra wykazuje się tkliwością i tendencją do czerwoności (swędzenie skóry niedobór witamin często mylona jest z alergiami pokarmowymi, dlatego wcześniej dokładnie przeanalizuj dzienny jadłospis malca).
  • chrom – ciągła ochote na słodkie przekąski, zmęczenie, bóle głowy, apatia. Chrom odpowiada za przyswajanie cukru i na przemianę materii, a także ułatwia zachowanie prawidłowej masy ciała.
  • magnez – brak koncentracji, trudności ze snem, problemy z zębami i dziąsłami. Magnez ma ogromne znaczenie dla naszego organizmu, wspierając m.in. proces nauki.
  • żelazo – zmęczenie, senność, apatia, kołatania serca, duszności, bladość skóry i śluzówki. Żelazo odgrywa istotną rolę w procesie dostarczania tlenu do narządów i mięśni.

Niedobór witamin jak sprawdzić?

Pierwszym etapem weryfikacji jest obserwacja. Jako rodzic doskonale znasz swojego malucha, dlatego wszelkie zmiany w jego zachowaniu, samopoczuciu lub emocjach powinny być dla Ciebie pierwszym, alarmującym sygnałem. Gdy widzisz, że maluch cierpi na nowe dolegliwości, stracił energię i wykazuje się większą apatią – udaj się do lekarza prowadzącego. Ten, na podstawie wstępnego wywiadu zaleci wykonanie badań laboratoryjnych z krwi. Wiele placówek udostępnia gotowe pakiety, które są nieco tańsze i umożliwiają sprawdzenie najważniejszych witamin lub minerałów.

Po wykonaniu badań porównaj otrzymane wyniki w skali laboratoryjnej i udaj się na ponowną wizytę lekarską, po której zostanie wdrożona suplementacja lub odrębne zalecenia żywieniowe.

Jak uzupełnić niedobór witamin?

Podstawą uzupełnienia niedoborów jest oczywiście odpowiednio zbilansowana dieta i starannie dobrane składniki. Większość niewielkich braków można “nadrobić” poprzez wprowadzenie nowych produktów, których dotychczas brakowało w dziennym menu.

Dlatego wprowadź:

  • witaminy B – orzechy, migdały, produkty mleczne, kiełki, dynię i drożdże,
  • chrom – gruboziarniste kasze, podroby, ryby, brokuły, groszek zielony, kiełki,
  • żelazo – przetwory mięsne, podroby. Pamiętaj jednak, że w produktach występuje żelazo hemowe, które przyswaja się w 20% i niehemowe, przyswajalne w zaledwie 5%. Do tej drugiej grupy przynależą właśnie wspomniane przetwory mięsne.
  • magnez – ciemne pieczywo, buraki, szpinak, orzechy, pestki dyni, banany,
  • jod – owoce morza, algi, ryby morskie – zwłaszcza makrela i dorsz,
  • potas – groch, fasola, pomidory, dynia, a także ryby – głównie dorsz i sardynki.

Oprócz zmian żywieniowych lekarze bardzo często rekomendują wprowadzenie dodatkowej suplementacji i farmakologii. Dzieje się tak najczęściej podczas dużych problemów z wchłanianiem lub w przypadku skrajnych niedoborów, które trzeba szybko uzupełnić. Najczęściej stosuje się do tego kapsułki, zastrzyki domięśniowe (np. w przypadku witaminy B12) i kroplówki.

Jakie witaminy i minerały podawać dzieciom?

Oczywiście, ze względów zdrowotnych i bezpieczeństwa, nie zaleca się suplementacji na własną rękę. Przed wprowadzeniem nowych leków i zmian żywieniowych zawsze warto udać się do lekarza pediatry, który wskaże najlepsze dawkowanie i formułę. Pamiętaj, że nadmiar witamin może być równie szkodliwy co ich brak, dlatego też skonsultuj każdą swoją decyzję z ekspertami. Ci, najczęściej zalecają dawkowanie suplementów w postaci np. pastylek do ssania, żelek, tabletek do życia, płynów, syropów, kropli lub proszku, który rozpuszcza się w wodzie lub soku. Najczęściej zalecanymi produktami jest:

  • magnez w saszetkach do rozpuszczania,
  • witamina D w kropelkach,
  • wapno do rozpuszczania,
  • kompleks witamin w żelkach.

Bibliografia:

[1] Socha, J., Socha, P., Weker, H., & Neuhoff-Murawska, J. (2010). Żywienie dzieci a zdrowie wczoraj, dziś i jutro. Pediatria Współczesna. Gastroenterologia, Hepatologia i Żywienie Dziecka, 12(1), 34-37.

[2] Rasmussen, S. A., Fernhoff, P. M., & Scanlon, K. S. (2001). Vitamin B12 deficiency in children and adolescents. The Journal of pediatrics, 138(1), 10-17.

Redakcja

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany.